Sáng Kiến Sức Khoẻ Sinh sản Thanh Thiếu niên châu Á, một chương trình khu vực nhằm thúc đẩy cải thiện tình trạng sức khoẻ sinh sản của TN/VTN chuẩn bị kết thúc sau ba năm thực hiện. Hội thảo quốc gia tổ chức ngày 30/1/2007, nhằm đánh giá những thành tựu đã đạt được, đồng thời khẳng định sự hợp tác hiệu quả giữa các nhà tài trợ, Chính phủ Việt Nam, các tổ chức xã hội dân sự địa phương với chính thanh niên/vị thành niên Việt Nam sẽ là yếu tố quyết định then chốt dẫn tới sự thành công của các chương trình can thiệp trong tương lai.

Ngay từ khi bắt đầu năm 2004, RHIYA đã tập trung vào tuyên truyền vận động các cấp chính quyền và cộng đồng về tầm quan trọng của những vấn đề về sức khoẻ sinh sản và tình dục của TN/VTN. Thông qua tài trợ của Uỷ ban châu Âu (EC) và Quỹ Dân Số Liên hợp quốc (UNFPA), RHIYA đã cung cấp thông tin và dịch vụ cho giới trẻ nhằm tăng cường sự hiểu biết, đồng thời khuyến khích những hành vi sinh hoạt tình dục lành mạnh và an toàn. Điều này là vô cùng quan trọng bởi Việt Nam đang đối mặt với một thực trạng ngày càng nhiều TN/VTN có quan hệ tình dục trước hôn nhân, đi kèm với nó là sự gia tăng tỷ lệ nạo phá thai.

Thông qua Chương trình RHIYA, 7 tỉnh/thành trong cả nước đã thành lập 22 Góc Dịch vụ Thân Thiện, nơi thành thiếu niên có thể tiếp nhận thông tin, tư vấn và dịch vụ khám chữa bệnh mang tính thân thiện, gần gũi và phù hợp với nhu cầu riêng của mình. Trong quá trình thực hiện dự án, nhiều bạn trẻ, các bậc phụ huynh, thầy cô giáo, và cán bộ y tế đã làm có chất lượng mà họ cần. Mặc dù chương trình chỉ diễn ra trong 3 năm, nhiều thanh thiếu niên đã lĩnh hội các kiến thức và hình thành được những thói quen tích cực. Số liệu điều tra trong địa bàn dự án cho thấy tỷ lệ thanh niên độ tuổi 15 đến 24 sử sụng bao cao su trong quan hệ tình dục gần đây nhất tăng từ 24% ở giai đoạn đầu dự án lên 48% ở giai đoạn kết thúc. Số thanh niên sử dụng biện pháp tránh thai cũng gia tăng, đồng thời với ý thức tốt hơn về nguy cơ của các bệnh lây truyền qua đường tình dục.

RHIYA còn góp phần đưa các vấn đề sức khoẻ sinh sản thanh niên/vị thành niên vào “Luật Thanh Niên” đầu tiên ở Việt Nam và “Kế Hoạch Tổng Thể Quốc Gia Chăm sóc và Bảo vệ SKSS cho Thanh niên và Vị thành niên”. Đây là những cơ sở pháp lý đảm bảo quyền và nghĩa vụ của mọi thanh thiếu niên nam nữ được thừa nhận và tôn trọng. Qua quá trình làm việc với 12 đối tác thực hiện – bao gồm các tổ chức xã hội dân sự trong nước và quốc tế và các tổ chức như Đoàn thanh niên hay Hội kế hoạch hoá gia đình Việt Nam – RHIYA đã góp phần nâng cao năng lực của các tổ chức này nhằm đáp ứng được tốt hơn với các vấn đề sức khoẻ sinh sản tình dục thanh niên/vị thành niên và các yếu tố liên quan.

Theo Ngài Ian Howie, Trưởng Đại diện Quỹ Dân số Liên hợp quốc tại Việt Nam, “RHIYA là nỗ lực tiên phong giúp thức tỉnh các vị phụ huynh, giáo viên, các nhà hoạch định chính sách và bản thân giới trẻ về tầm quan trọng của cấn đề sức khoẻ sinh sản tình dục của thanh niên/vị thành niên đối với sự phát triển của đất nước. Vẫn còn nhiều việc phải làm để đảm bảo thanh thiếu niên Việt Nam có thể đưa ra các lựa chọn đúng đắn và an toàn liên quan đến hành vi sinh sản/tình dục của họ. Những chương trình về sức khoẻ sinh sản vị thành niên trong tương lai sẽ học được nhiều từ kinh nghiệm của RHIYA, những kinh nghiệm cho thấy tầm quan trọng của sự hợp tác và kết hợp rộng rãi giữa chính quyền Việt Nam, những người ủng hộ dự án, các nhà tài trợ và bản thân giới trẻ”.

Dù chương trình đã mang lại lợi ích thiết thực cho nhiều bạn trẻ và gia đình họ, các đối tác RHIYA cũng thừa nhận những thiếu sót cần chú tâm hơn trong tương lai. Hiệu quả của các góc thân thiện có thể được nâng cao hơn thông qua việc quảng bá và tăng cường cơ sở vật chất và thiết bị ở một số góc. Sự tham gia của nhóm thanh niên chịu thiệt thòi cần được lưu tâm hơn trong tương lai. Số liệu điều tra cũng cho thấy dù nhận thức của thanh niên về sức khoẻ sinh sản và tình dục đã tăng, song trên thực tế vẫn còn khoảng cách giữa kiến thức và hành vi. Nhìn chung, RHIYA đã đưa ra được một mô hình can thiệp kết hợp cung cấp dịch vụ với vận động, thông tin nhằm thay đổi hành vi của giới trẻ cho các can thiệp khác trong tương lai.

Nguồn: UNFPA Việt Nam

 

Theo Tạp chí DS&PT (óố 2/2007), Website Tổng cục DS-KHHGĐ